Hiểu đúng về bệnh trào ngược dạ dày – thực quản


Trào ngược dạ dày – thực quản là bệnh lý phổ biến hiện nay ở Việt Nam. Ước tính 7 triệu người trong độ tuổi từ 35 – 50 mắc bệnh. Căn bệnh này thường bị người bệnh bỏ qua, lâu dần sẽ chuyển thành ác tính dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, trong đó có tử vong. Bài chia sẻ dưới đây hi vọng giúp người bệnh có thể hiểu đúng về bệnh trào ngược dạ dày – thực quản.

trao-nguoc-da-day-thuc-quan-gay-nong-rat-nghen-u-co-hong
Trào ngược dạ dày – thực quản gây nóng rát, nghẹn ứ cổ họng

1. Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản là gì?

Theo các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, bệnh trào ngược dạ dày – thực quản hay còn gọi là viêm thực quản trào ngược (viết tắt là GERD): Là tình trạng rối loạn tiêu hóa khi thức ăn, dịch dạ dày có tính axit và chất lỏng bị đẩy ngược từ dạ dày lên thực quản gây kích ứng niêm mạc thực quản khiến người bệnh khó chịu.   

hon-7-trieu-nguoi-bi-trao-nguoc-da-day-thuc-quan
Bị trào ngược dạ dày – thực quản

Là bệnh lý ảnh hưởng đến cơ vòng thực quản dưới (LES), vòng cơ giữa thực quản và dạ dày.

Nói chính xác hơn, đó là hiện tượng dịch vị bao gồm pepsin, thức ăn, axit HCL thường xuyên trào ngược lên thực quản.

Có rất nhiều người gặp phải các triệu chứng trào ngược dạ dày với nhiều mức độ nặng nhẹ khác nhau. Trào ngược axit bị nhẹ xảy ra một lần một tuần, và trào ngược axit từ trung bình đến nặng xảy ra ít nhất 2 lần một tuần.

Xem thêm : trào ngược dạ dày gây mệt mỏi

2. Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày – thực quản

Cơ chế của trào ngược dạ dày chính là “thùng đầy – nắp yếu” bởi cơ thắt thực quản dưới là bộ phận ngăn giữa dạ dày và thực quản. Ở đây, dạ dày được ví như một “cái thùng” chứa đựng thức ăn còn cơ thắt thực quản giống như một cái “nắp đậy” với cơ chế đóng mở điều hòa.

Khi thức ăn từ miệng, xuống vòm họng, đi xuống thực quản, với cơ chế đóng mở, thực quản sẽ khiến thức ăn không bị trào ngược từ dạ dày lên trong quá trình tiêu hóa.

Khi khả năng đóng mở của cơ thắt thực quản bị suy yếu, áp lực không đủ để van đóng hoặc mở vào những thời điểm thích hợp sẽ gây ra tình trạng trào ngược lên thực quản.

2.1 Nguyên nhân cơ vòng thực quản yếu

cac-loai-thuoc-chong-viem-giam-dau
Các loại thuốc chống viêm, giảm đau
  • Thói quen xấu: Hút thuốc, uống bia rượu, sử dụng các chất kích thích,…
  • Một số vấn đề liên quan đến bệnh lý: Sự tổn thương hệ thần kinh chi phối hoạt động của thực quản, các vấn đề về nhiễm trùng, yếu tố di truyền,…
  • Suy cơ thắt dưới thực quản: Cơ thắt dưới là bộ phận nối giữa thực quản với dạ dày. Khi cơ vòng này đóng kín, dịch axit dạ dày bị ngăn cản và không thể trào ngược lên thực quản, chỉ được co giãn khi thức ăn từ khoang miệng đưa xuống. Do đó, khi cơ vòng bị suy yếu khả năng giãn nở, dịch dạ dày dễ dàng bị trào ngược lên phía thực quản.
  • Thoát vị hoành: Thoát vị hành có thể hiểu là một phần bất thường của dạ dày nhô ra, xuất hiện trong khoang lồng ngực. Người thừa cân, béo phì và trên 50 tuổi có nguy cơ cao mắc phải căn bệnh này. 

2.2 Nguyên nhân khiến dạ dày suy yếu, dễ bị tổn thương

Ứ đọng thức ăn tại dạ dày : Một số bệnh lý như viêm dạ dày, ung thư dạ dày, hẹp môn vị dạ dày… gây cản trở, khiến các chất trong dạ dày chậm lưu thông xuống ruột.

Áp lực ở vị trí ổ bụng tăng đột ngột: Xuất hiện khi người bệnh ho, hắt hơi liên tục hoặc làm việc quá sức,..

2.3 Một số yếu tố rủi ro khác

  • Các chất có cồn, chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, cà phê,…
  • Béo phì
  • Mang thai
  • Người bị tiểu đường
  • Một số thực phẩm và các loại đồ uống như: socola, bạc hà, đồ ăn chiên rán,…
  • Nằm khoảng 3 tiếng sau ăn
  • Người bị xơ cứng bì      
benh-xo-cung-bi-lam-da-day-hon-kho-cung-nhan
Bệnh xơ cứng bì làm da dầy hơn, khô cứng, nhăn
  • Ăn nhiều bữa, ăn khuya thường xuyên
  • Sử dụng một số loại thuốc giảm đau, chống viêm: aspirin,…

Nếu bị trào ngược axit vào ban đêm, có thể do một số yếu tố như:

  • Viêm thanh quản
  • Họ mãn tính lâu ngày
  • Hen suyễn
  • Mất ngủ, ngủ chập chờn, ngủ không sâu giấc, giấc ngủ bị gián đoạn
  • Stress, căng thẳng kéo dài

XEM THÊM: Nguyên nhân trào ngược dạ dày – thực quản và cách khắc phục

3.Triệu chứng của trào ngược dạ dày thực quản

Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản diễn biến thầm lặng, tiến triển nhanh và sẽ để lại những thương tổn rất khó để phục hồi. Dưới đây là một số dấu hiệu nhận biết bệnh trào ngược dạ dày – thực quản:

    • Ợ hơi, ợ chua, ợ nóng: Cơ thể sẽ sinh ra tình trạng ợ để đẩy bớt lượng khí dư thừa trong dạ dày ra ngoài để giảm sự khó chịu.
    • Đau tức ngực: Trào ngược khiến thức ăn bị đẩy lên thực quản khiến người bệnh cảm thấy đau tức ngực, khó chịu.
    • Khó thở, khó nuốt, thường xuyên bị nghẹn: Axit dạ dày bị trào ngược lên thực quản, khiến cho bề mặt niêm mạc thực quản bị viêm sưng tấy, gây nên tình trạng khó nuốt, bị nghẹn.
    • Nóng rát ở cổ họng, xương ức
    • Ho, khản tiếng: Dây thanh quản tiếp xúc với axit dạ dày, gây nên tình trạng sưng tấy.
khan-tieng-gay-kho
Khản tiếng gây khó
    • Nôn, buồn nôn, nôn khan, thường xuất hiện vào buổi sáng sớm, sau ăn và ban đêm: Axit, dịch vị cùng với thức ăn bị trào lên thực quản khiến miệng gia tăng việc tiết nước bọt, kết hợp với tình trạng co thắt liên tục của dạ dày khiến người bệnh cảm thấy buồn nôn.
    • Đắng miệng, chua miệng: Khi khả năng đóng mở của van môn vị bị suy yếu khiến dịch mật trào lên tá tràng, sau đó bị đẩy lên dạ dày theo axit tràn lên thực quản, tới vòm miệng gây đắng miệng, chua miệng.
    • Miệng tăng tiết dịch: Khoang miệng có xu hướng tiết nhiều nước bọt để trung hòa lượng axit bị trào lên.
    • Nấc cụt
    • Viêm họng

Xem thêm: các triệu chứng của trào ngược dạ dày thực quản

4. Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản có nguy hiểm không?

Không chỉ “quấy nhiễu” cuộc sống của người bệnh, tình trạng trào ngược dạ dày hay thực quản còn gây ra những biến chứng nặng nề như:

  • Hẹp thực quản: Axit dạ dày gây ra những tổn thương trên bề mặt niêm mạc thực quản, để lại các vết sẹo lồi, từ đó hình thành các mô sẹo, mô sẹo làm thu hẹp đường thức ăn, dẫn đến khó nuốt.
  • Loét thực quản: Axit trong dạ dày làm mòn các mô trong thực quản, gây ra vết loét hở, có thể gây chảy máu, gây đau đớn và khó nuốt.
  • Thực quản Barrett (chiếm 8-15% bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản): Chỉ tình trạng trào ngược mãn tính của dịch vị dạ dày lên thực quản, khiến các tế bào loét của thực quản bị bào mòn và biến đổi màu sắc, gây ra tình trạng chuyển sản, nghịch sản ở niêm mạc dạ dày. Tỉ lệ người bị trào ngược dạ dày – thực quản chuyển hóa thành ung thư thực quản tuy nhỏ nhưng lại vô cùng nguy hiểm, có thể biến chứng thành ung thư thực quản.
thuc-quan-barrett-co-the-chuyen-hoa-thanh-ung-thu-thuc-quan
Thực quản barrett có thể chuyển hóa thành ung thư thực quản
    • Viêm thực quản (xảy ra ở khoảng 50% bệnh nhân): Có thể dẫn đến xuất huyết, chảy máu đường tiêu hóa biểu hiện như thiếu máu, nôn mửa,…
    • Ung thư thực quản: Trào ngược dạ dày dẫn tới barrett thực quản và gây ra ung thư thực quản. Sau một thời gian, người bệnh có xu hướng sụt cân nhanh chóng, có thể sụt >5 kg, cơ thể trong tình trạng thiếu chất, suy dinh dưỡng.
    • Viêm họng, viêm amidan: Axit dạ dày đi ngược vào ống dẫn thức ăn, gây kích ứng niêm mạc thực quản, tình trạng này gây ợ nóng, nôn mửa, khó tiêu, khó nuốt, lâu dần gây đau họng, viêm họng, ho khan.

5. Trào ngược dạ dày thực quản có cần phẫu thuật không?

5.1 Những trường hợp cần phẫu thuật

  • Bệnh nhân bắt đầu gặp các biến chứng như: barrett thực quản, hẹp thực quản, xuất huyết, chảy máu thực quản,…
  • Bệnh nhân xuất hiện một số biểu hiện như: Nôn khạc ra máu, sụt cân, suy dinh dưỡng, cơ thể suy nhược trầm trọng, ăn uống khó khăn,…         
  • Người bị trào ngược dạ dày mãn tính từ cấp độ C trở lên.
  • Bệnh nhân bắt đầu sử dụng thuốc trong việc điều trị từ 6 tháng trở lên, có sự điều chỉnh thói quen, lối sống nhưng không đem lại hiệu quả các triệu chứng trào ngược không có sự thuyên giảm.
  • Bệnh nhân thuộc nhóm đối tượng bị ảnh hưởng từ tác dụng phụ của thuốc như: nghẹn cổ họng gây khó nuốt, chảy máu dạ dày,…
  • Bệnh nhân cao tuổi, không muốn tiếp tục sử dụng thuốc đến cuối đời, phương pháp phẫu thuật sẽ là sự lựa chọn phù hợp.                        
nguoi-cao-tuoi
Người cao tuổi

Việc phẫu thuật hay phẫu thuật sớm giúp các bệnh nhân hạn chế đáng kể tỷ lệ đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng của bệnh như ung thư thực quản,…

5.2 Những trường hợp không nên phẫu thuật

Nhóm đối tượng sau không nên phẫu thuật hoặc phải thận trọng trong việc phẫu thuật:

  • Bệnh nhân có sức khỏe yếu, khả năng chịu đựng trong suốt cả mổ kém.
  • Bị nhiều bệnh khác cùng một lúc, dẫn đến những diễn biến khó phán đoán trong quá trình phẫu thuật.
  • Người được xác định đã bị ung thư thực quản.

6. Cách chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày – thực quản

Nếu cơ thể bạn xuất hiện các triệu chứng nhẹ, trong một khoảng thời gian ngắn, bạn có thể không cần đi khám, thay vào đó là việc điều chỉnh lối sống, thói quen, chế độ dinh dưỡng cho phù hợp, tình trạng bệnh của bạn sẽ được cải thiện hoặc chấm dứt.

Tuy nhiên, nếu tình trạng bệnh có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc cơ thể đã có hiện tượng trào ngược lên thực quản, bạn có thể tham khảo một số cách thức chẩn đoán sau:

  • Nội soi (EGD): Xét nghiệm sẽ kiểm tra được tình trạng niêm mạc của thực quản, dạ dày và phần đầu tiên của ruột non. Một camera nhỏ sẽ được bác sĩ đưa vào khoang miệng và thông xuống dạ dày.
  • Chụp X-quang dạ dày – tá tràng
  • Đo áp lực thực quản
  • Đo độ pH của thực quản trong vòng 14 giờ: Theo dõi pH lưu động được coi là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán trào ngược axit. Ống thông được đặt vào thực quản trong 14 giờ đồng hồ.
  • Xét nghiệm máu trong phân để xác định tình trạng kích thích của thực quản, dạ dày và ruột non.
xet-nghiem-mau-duoc-tien-hanh
Xét nghiệm máu được tiến hành

7. Hướng điều trị trào ngược dạ dày – thực quản

Bệnh nhân có thể tham khảo một số hướng điều trị như: Điều trị nội khoa, ngoại khoa, Đông y, các mẹo,…kết hợp thay đổi chế độ dinh dưỡng và lối sống.

7.1 Điều trị trào ngược dạ dày – thực quản theo Tây y

  • Hạn chế hoặc tránh dùng các loại thuốc chống viêm, giảm đau như aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin) hoặc naproxen (Aleve, Naprosyn),…
  • Một số loại thuốc giảm axit như: Thuốc ức chế thụ thể H2 (như Ranitidine hoặc Famotidine)giúp ngăn ngừa hoặc ức chế khả năng tiết axit dạ dày. Các loại thuốc này có thể được sử dụng trước khi ăn để ngăn ngừa ợ nóng, ợ chua. Một số loại thuốc ức chế bơm proton – PPIs (như Omeprazole) cũng có tác dụng ức chế dạ dày tiết axit.

7.2 Chữa trào ngược dạ dày – thực quản theo Đông y                

Các bài thuốc Đông y với ưu điểm không gây tác dụng phụ, không có biến chứng, thậm chí không bị phụ thuộc vào thuốc đang được phần đông các bệnh nhân tin tưởng do khắc phục tốt được những mặt hạn chế của thuốc Tây.

Đặc biệt, một số bài thuốc Đông y hiện nay được ứng dụng công nghệ hiện đại, giúp thuốc thẩm thấu, đi sâu vào từng vị trí tổn thương, tăng khả năng hồi phục thể trạng của cơ thể.

Xem chi tiết:

8. Một số lưu ý trong quá trình điều trị trào ngược dạ dày – thực quản

  • Sử dụng gối chuyên dụng hoặc kê cao đầu giường để giảm tình trạng trào ngược vào ban đêm.
  • Ăn tối từ 2 đến 3 giờ trước khi đi ngủ.
  • Uống nhiều nước
uong-nuoc-thuong-xuyen-tot-cho-suc-khoe
Uống nước thường xuyên tốt cho sức khỏe
  • Bạn có thể sử dụng thuốc kháng axit không kê đơn sau bữa ăn và trước khi đi ngủ sẽ giúp làm giảm cơn đau tức thì. Các tác dụng phụ thường gặp của thuốc kháng axit có thể xảy ra như: tiêu chảy hoặc táo bón.
  • Tuân thủ điều trị tốt, uống thuốc đúng giờ (thường uống trước bữa ăn đầu tiên trong ngày) và đúng theo chỉ định của bác sĩ.
  • Ngừng hút thuốc
  • Tránh ăn tối muộn nhằm làm giảm khả năng axit dạ dày trào ngược lên thực quản.

9. Cách phòng ngừa trào ngược dạ dày – thực quản

Một chế độ ăn hợp lý ngay từ đầu là cách phòng ngừa hữu hiệu nhất. Nhiều trái cây, rau củ và ít các sản phẩm từ sữa.

Nên lựa chọn thực phẩm có tính kiềm, khả năng trung hòa axit tốt, một số loại thực phẩm từ bánh mì, bột yến mạch, sữa chua, nghệ, mật ong,… các thực phẩm giúp tránh sự bào mòn lớp nhầy trong dạ dày của axit, hạn chế các nhịp cơ thắt thực quản có axit trào lên.

Hạn chế thực phẩm, hoa quả kích thích tăng tiết axit hay kích thích cơ thắt dưới thực quản như: Chanh, cam, dứa, các loại nước có ga, thức ăn cay, nóng, chocolate,…   

Xem chi tiết tại đây: Cách phòng ngừa trào ngược dạ dày – Những nguyên tắc “bất di bất dịch”         

cam-lam-tang-tiet-axit-da-day
Cam làm tăng tiết axit dạ dày   
  • Giảm sử dụng thực phẩm giàu chất béo
  • Không nằm nghỉ ngay sau khi ăn
  • Giữ cân nặng phù hợp
  • Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
  • Không mặc đồ bó sát
  • Không hút thuốc.
  • Chia nhỏ bữa ăn
  • Không cúi quá lâu
  • Không uống quá nhiều nước trong khi ăn
  • Ngủ nằm đầu cao 15cm so với chân

Bài viết trên đây đã giải đáp cho bạn mọi vấn đề liên quan đến bệnh lí trào ngược dạ dày giúp bạn hiểu đúng hơn về bệnh lí này. Mong rằng bạn có thể tìm cho mình một phương án điều trị phù hợp với bản thân.

Nguồn tham khảo:

1.https://pacificcross.com.vn/vi/content_page/64-hellobacsi/3164-trao-nguoc-da-day-thuc-quan.html

2.https://gastosic.vn/bi-trao-nguoc-da-day-co-can-phau-thuat-khong/

3.https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gerd/symptoms-causes/syc-20361940

4.https://medlineplus.gov/ency/article/000265.htm

5.https://en.wikipedia.org/wiki/Gastroesophageal_reflux_disease

Dược sĩ Nguyễn Thị Nhung

Chào mọi người! Tôi là Nhung, một Dược sĩ thích viết lách và đam mê nghiên cứu sâu các bệnh lý liên quan đến hệ thống tiêu hóa, đặc biệt là về dạ dày. Với sự phát triển của internet giúp người bệnh dễ dàng tìm kiếm thông tin, tôi mong muốn có thể chia sẻ một cách chính xác nhất những vấn đề liên quan đến bệnh lý dạ dày thông qua Dạ Dày Happy được tôi tổng hợp từ các chuyên gia sức khỏe hàng đầu ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Chúc bạn sức khỏe và thành công. "Dạ dày khỏe - Ăn vui vẻ"

Nhận Xét



hiu-ng-v-bnh-tro-ngc-d-dy-thc-qun-d-dy-happy-h-tr-iu-tr-au-d-dy-vim-lot-d-dy-tro-ngc-d-dy