Hiểu đúng về axit dạ dày 


Sự cân bằng của dịch vị axit quyết định rất lớn đến sức khỏe của hệ tiêu hóa. Đây là tác nhân thường gặp ở các bệnh lý về dạ dày như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày – thực quản,… Nếu không được điều trị sớm có thể gây ra những biến chứng đáng tiếc. Vậy axit trong dạ dày là gì? Cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

axit-da-day-gay-ra-nhieu-trieu-chung-kho-chiu
Axit dạ dày gây ra nhiều triệu chứng khó chịu

1. Axit dạ dày được hiểu như thế nào?

Axit dạ dày (tên khoa học là Axit Clohydric): Là yếu tố được hình thành bên trong dạ dày, đóng vai trò là chất dịch tiêu hóa tạo nên dịch vị axit.

Trong quá trình tế bào Oxyntic hình thành Clohydric, niêm mạc sẽ tiết ra axit dạ dày.

Ở trạng thái cân bằng, nồng độ axit thường trong khoảng 0.0001 – 0,001 mol/l.

Có 3 giai đoạn tiết axit dạ dày tương ứng với từng thời điểm tiêu hóa thức ăn của dạ dày:

Giai đoạn 1 (Cephalic): Khi thức ăn đi vào trong dạ dày, các dây thần kinh phế vị từ trung tâm não bộ truyền thông tin đến hệ thần kinh trung ương, khi đó não sẽ gửi tín hiệu và chỉ đạo tăng tiết axit, khoảng 30%  hàm lượng axit được tiết ra để sẵn sàng cho quá trình tiêu hóa.

Giai đoạn 2 (Dạ dày): Trong quá trình dạ dày co bóp và chuyển hóa thức ăn, axit liên tục được tiết ra, hàm lượng lên tới khoảng 60%.

Giai đoạn 3 (Ở ruột): Khoảng 10% dịch vị axit được tiết ra khi thức ăn đã được chuyển hóa và đẩy xuống ruột.

Có thể thấy, trong 3 giai đoạn này, axit đóng vai trò vô cùng quan trọng, sự có mặt của yếu tố này giúp quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi, từ đó cung cấp năng lượng cho hoạt động của cơ thể.

Vậy vai trò của thể của axit trong dạ dày là gì?

2. Vai trò của axit trong dịch vị dạ dày

Trong hệ tiêu hóa, dịch axit cùng với các enzyme tiêu hóa tham gia vào co bóp và nghiền nát thức ăn tại dạ dày, sau đó giúp chuyển hóa thức ăn từ dạ dày xuống ruột. Vậy vai trò hỗ trợ cụ thể của axit dạ dày là gì?

Sát khuẩn đường ruột

Axit dạ dày giúp tiêu diệt hại khuẩn từ thức ăn, làm mất khả năng tấn công và tồn tại của những hại khuẩn này.

Khi thiếu axit, hệ tiêu hóa thường gặp phải một số bệnh lý dạ dày như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày, thực quản, có Hp dương tính.

Tăng sản sinh pepsin

Axit dạ dày kích thích sự hình thành và tăng hoạt tính pepsin. Quá trình này được thực hiện khi axit dạ dày hoạt hóa Pepsinogen, tạo môi trường lý tưởng cho Pepsin hoạt động, đồng thời kích thích sản sinh pepsin, cắt chuỗi protein, phá vỡ liên kết trong thức ăn, giúp cơ thể tăng khả năng hấp thu dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.

Hỗ trợ tiêu hóa

Axit dạ dày trung hòa các loại muối khó tan khi đi vào cơ thể, là chất xúc tác trong các phản ứng thủy phân, từ đó giúp các chất như đạm, tinh bột và đường được chuyển hóa thành đơn chất, tăng khả năng hấp thu vào cơ thể.

3. Biểu hiện cho thấy tình trạng dư axit

Một số nguyên nhân chính làm tăng tiết axit một cách mất kiểm soát:

  • Lạm dụng rượu bia, chè chén thâu đêm
  • Ăn uống thất thường, ăn khuya, ăn đêm, ăn sát giờ đi ngủ
  • Stress, căng thẳng thần kinh
  • Vi khuẩn Hp
  • Thiếu ngủ
  • Hút thuốc lá

    nicotin-trong-thuoc-la-gay-ra-nhieu-van-de-nghiem-trong-ve-suc-khoe
    Nicotin trong thuốc lá gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe

 Nicotin trong thuốc lá gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe

Thông thường dạ dày sẽ thừa axit và khi cơ thể thiếu hoặc thừa dịch vị axit đều gây ra những ảnh hưởng xấu cho hệ tiêu hóa. Một số biểu hiện cơ thể cảnh báo tình trạng này như:

Dịch axit dư thừa từ dạ dày có xu hướng trào ngược lên thực quản cùng với sự suy yếu của cơ vòng thực quản dưới (LES) kéo theo nhiều triệu chứng khó chịu như: Hôi miệng, ợ nóng, ợ chua, đầy hơi, chướng bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài,…

Hôi miệng: Thức ăn bị trào lên khoang miệng, các mảng bám bị vướng lại tạo mùi, gây hôi miệng.

Ợ nóng, ợ chua: Thức ăn lên men không được tiêu hóa, ứ đọng quá lâu trong dạ dày nên bị đẩy hơi lên miệng gây ra ợ nhằm giải phóng lượng khí thừa bên trong cơ thể.

Tức bụng, đầy hơi: Thường xuất hiện khoảng 1 tiếng sau bữa ăn, dạ dày lúc này đang trong tình trạng quá tải.

Rối loạn tiêu hóa: Dạ dày suy giảm chức năng tiêu hóa khiến gây ra tình trạng rối loạn, tiêu chảy, đi ngoài.

Ngoài ra, người bệnh còn có thể đi tiểu với nước sẫm màu hoặc đục hơn bình thường, đại tiện phân lỏng, phân đen, phân không đóng khuôn, nặng mùi.

Về chỉ số:

Khi pH> 4.5 (Thiếu axit dạ dày): Vi khuẩn đang trong giai đoạn phát triển, người bệnh thường cảm thấy khó tiêu, đầy bụng, muốn đi ngoài.

Khi pH< 3.5 (Dư axit dạ dày) : Axit ăn mòn niêm mạc, gây viêm loét, trào ngược dạ dày và thủng dạ dày. Người bệnh thường cảm thấy đắng miệng, chua miệng, ợ nóng, đau rát ngực, nấc cụt, sụt cân,…

4. Ảnh hưởng của axit dư thừa tới hệ tiêu hóa

Tình trạng thừa hoặc thiếu axit nếu để kéo dài có thể kéo theo nhiều biến chứng nguy hiểm. Một số bệnh lý điển hình cho sự mất cân bằng axit dạ dày như:

Đau dạ dày: Axit ăn mòn niêm mạc gây viêm, tạo ra các cơn đau với tần suất và mức độ khác nhau. Người bệnh thường cảm thấy đau bụng khó chịu, đặc biệt là sau ăn.

Viêm loét dạ dày: Axit dư thừa gây sưng viêm, lở loét niêm mạc dạ dày kéo theo nhiều triệu chứng khó chịu.

Trào ngược dạ dày thực quản: Axit dư thừa cùng thức ăn, HCL, Pepsin trào ngược lên thực quản, gây viêm loét niêm mạc dạ dày, thực quản gây ra biến chứng kép như viêm xoang, viêm phế quản,…

Xuất huyết dạ dày (Chảy máu dạ dày): Khi viêm loét trở nên nghiêm trọng có thể gây chảy máu, xuất huyết niêm mạc, lúc này người bệnh cần nhanh chóng tới bệnh viện để kịp thời sơ cứu.

Thủng dạ dày và ung thư dạ dày: Đây là 2 biến chứng nghiêm trọng nhất khi dịch axit dạ dày bị mất cân bằng. Lúc này, người bệnh phải đối mặt với phác đồ điều trị rất khắc nghiệt, đau đớn nhưng hiệu quả cải thiện không lớn. Do đó, nên chủ động điều trị trong giai đoạn đầu để tiết kiệm chi phí và thời gian chữa chạy.

5. Cách cân bằng axit trong dạ dày

Có rất nhiều phương pháp can thiệp hiện nay giúp cân bằng nồng độ axit dạ dày. Khắc phục sớm sẽ giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt hơn, đồng thời giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày, thực quản khỏi những biến chứng nặng nề.

5.1 Thuốc làm giảm axit trong dạ dày

Một số loại thuốc giảm axit dạ dày có kê đơn hoặc không kê đơn hiện nay như:

Thuốc kháng sinh: Khi bệnh nhân bị thừa dịch vị axit, có Hp dương tính sẽ được kê loại thuốc này.

Amoxicillin, Clarithromycin và Metronidazole là  3 loại thuốc kháng sinh được sử dụng phổ biến nhất.

Một số tác dụng phụ không mong muốn của nhóm thuốc này như: 

  • Ốm
  • Tiêu chảy
  • Cảm thấy có vị như ngậm kim loại trong miệng.

Người bệnh sẽ được kiểm tra ít nhất 4 tuần sau khi kết thúc liệu trình kháng sinh để kiểm tra vi khuẩn Hp còn hiện diện trong dạ dày hay không.

Nhóm thuốc ức chế bơm proton (PPI): Nhóm thuốc này giúp làm giảm axit do dạ dày tiết ra, ngăn ngừa các tổn thương nghiêm trọng khác đối với các vị trí viêm loét trên niêm mạc dạ dày, thực quản.

Loại thuốc này thường được kê đơn để uống trong thời gian từ 4 – 8 tuần.

Omeprazole, lansoprazole và pantoprazole là những PPI được sử dụng phổ biến nhất trong việc giảm axit, điều trị viêm loét dạ dày.

Một số tác dụng phụ không mong muốn như:

  • Đau đầu
  • Tiêu chảy
  • Đau bụng
  • Chóng mặt
  • Phát ban

Nhóm thuốc kháng thụ thể H2: Về công dụng cũng tương tự như nhóm PPI, thuốc ức chế thụ thể H2 giúp làm giảm lượng axit dạ dày.

Ranitidine là thuốc đối kháng thụ thể H2 được sử dụng phổ biến nhất.

Một số tác dụng phụ không mong muốn: 

  • Tiêu chảy
  • Đau đầu
  • Chóng mặt
  • Phát ban
  • Mệt mỏi

Nhóm thuốc kháng axit và Alginate: Một số thuốc kháng axit chứa một số loại thuốc Alginate, giúp tạo ra một lớp màng phủ bảo vệ niêm mạc dạ dày. Đây là nhóm thuốc không kê đơn và nên uống sau bữa ăn.

Tác dụng phụ có thể gặp như:

  • Đầy hơi
  • Tiêu chảy
  • Co thắt dạ dày
  • Ốm

Sử dụng thuốc giảm đau NSAID: Paracetamol hoặc chất ức chế COX-2 là loại thuốc giảm đau thay thế lý tưởng.

Nếu người bệnh đang dùng Aspirin liều thấp (NSAID) để giảm nguy cơ đông máu, hãy tham khảo thêm ý kiến bác sĩ về việc có nên tiếp tục dùng hay không.

Để làm giảm dịch vị axit bên trong dạ dày, người bệnh có thể điều trị lâu dài bằng PPI hoặc thuốc ức chế thụ thể H2 được kê đơn cùng với Aspirin.

5.2 Hỗ trợ đẩy lùi viêm loét, giảm acid bằng curcumin

Nghệ được coi là “nhân sâm” của người Việt giúp hỗ trợ điều trị các bệnh lý về tiêu hóa, đặc biệt là viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày, thực quản.

Y học hiện đại đã chứng minh, hoạt chất curcumin trong nghệ tươi – một trong những sắc tố tạo nên màu vàng của củ nghệ có khả năng kháng viêm, chống oxy hóa và làm lành nhanh các tổn thương bên trong hệ tiêu hóa.

Hiện nay, phương pháp uống mật ong kết hợp tinh bột nghệ được rất nhiều bệnh nhân áp dụng. Tuy nhiên, tinh bột nghệ có khả năng hòa tan cực thấp qua đường uống tuy nhiên, chỉ khoảng 1% – 3% vào máu, dẫn tới hiệu quả cải thiện thấp, kéo dài thời gian điều trị. Nếu người bệnh sử dụng liều lượng không hợp lý có thể gây ra biến chứng “kép” rất nguy hiểm.

Sản phẩm TP BVSK Dạ Dày Happy ứng dụng công nghệ Novasol curcumin được chuyển giao trực tiếp từ CHLB Đức kết hợp với curcumin nghệ tươi Ấn Độ tạo nên chế phẩm Novasol curcumin giúp cải thiện tích cực tình trạng viêm loét dạ dày và trào ngược dạ dày thực quản.

da-day-happy-cuoc-cach-mang-xanh-cho-cuoc-song-an-lanh
Dạ Dày Happy – cuộc cách mạng xanh cho cuộc sống an lành.

Sản phẩm Dạ Dày Happy giúp:

  • Làm lành nhanh vết sưng viêm, lở loét trên bề mặt niêm mạc dạ dày, thực quản.
  • Kích thích tăng tiết chất nhầy Mucin, bảo vệ niêm mạc dạ dày.
  • Ức chế sự tăng trưởng và phát triển của vi khuẩn Hp.
  • Chống oxy hóa, tiêu diệt gốc tự do, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm như hẹp môn vị, barrett thực quản, thủng dạ dày, ung thư dạ dày,…
  • Cung cấp dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.

Curcumin nghệ khi đi vào cơ thể được bao bọc bởi màng bao Micelle giúp các hoạt chất vượt qua vòng đào thải của gan, đi tới từng vị trí tổn thương trong cơ thể.

Sản phẩm Dạ Dày Happy được giới chuyên môn đánh giá sẽ đem tới bước tiến đột phá mới trong dòng sản phẩm hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày và trào ngược dạ dày thực quản.

5.3 Thực phẩm làm giảm axit dạ dày

Để làm giảm tình trạng dư thừa axit dạ dày, người bệnh cần lưu ý một số nguyên tắc ăn uống sau:

  • Nên ăn thực phẩm có tính kiềm, có khả năng trung hòa acid dạ dày, tránh sự bào mòn lớp nhầy trong dạ dày, giảm nguy cơ co thắt thực quản.
  • Hạn chế thực phẩm tăng tiết axit và kích thích cơ thắt thực quản dưới: Các loại đồ uống và nước ngọt có gas, thức ăn cay nóng,…

Một số nhóm thực phẩm phù hợp cho người viêm loét dạ dày, giúp làm giảm axit như:

Bánh mì, bột yến mạch: Nhóm thực phẩm này giúp thấm hút dịch vị axit dư thừa, bảo vệ niêm mạc dạ dày, thực quản.

Nhóm các loại đỗ đậu: Đậu xanh, đậu đỏ, đậu Hà Lan,…có hàm lượng chất xơ cao cùng với các amino axit rất tốt cho người bị viêm loét và trào ngược dạ dày.

Các loại đạm dễ tiêu: Bao gồm thịt thăn lợn, lưỡi lợn, thịt ngan,… Loại đạm này giúp trung hòa axit dạ dày rất tốt, đồng thời hạn chế các triệu chứng khó chịu do các bệnh lý gây ra.

Sữa chua: Trong sữa chua có chứa men lợi khuẩn giúp hỗ trợ tiêu hóa, thức ăn được tiêu hóa nhanh hơn, giảm tình trạng ứ đọng thức ăn quá lâu trong dạ dày gây khó tiêu, chướng bụng.

Tăng cường ăn rau củ quả để cung cấp vitamin, chất xơ và các khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

nen-an-rau-cu-qua-hang-ngay-de-co-the-khoe-manh
Nên ăn rau củ quả hàng ngày để cơ thể khỏe mạnh

Bên cạnh đó, người bệnh nên giữ tinh thần vui vẻ, tích cực, tăng cường vận động thể thao, hạn chế sử dụng các chất kích thích và đặc biệt, nếu bệnh còn đang trong giai đoạn nhẹ, mới khởi phát, người bệnh nên chủ động điều trị sớm.

Với những thông tin bài viết vừa chia sẻ, có thể thấy axit trong dạ dày đóng vai trò rất quan trọng, sự suy yếu, mất kiểm soát của dịch axit có thể kéo theo nhiều biến chứng khó lường. Để trị triệu chứng thì phải ưu tiên triệt tiêu gốc bệnh. Mong rằng bệnh nhân sẽ sớm tìm được sản phẩm hoặc phương pháp điều trị phù hợp để cơ thể mau khỏe.

Những thông tin chúng tôi cung cấp không thể thay thế hoàn toàn cho lời khuyên của bác sĩ.

Nguồn tham khảo:

1.https://atlasbiomed.com

2.https://www.nhs.uk

Dược sĩ Nguyễn Thị Nhung

Chào mọi người! Tôi là Nhung, một Dược sĩ thích viết lách và đam mê nghiên cứu sâu các bệnh lý liên quan đến hệ thống tiêu hóa, đặc biệt là về dạ dày. Với sự phát triển của internet giúp người bệnh dễ dàng tìm kiếm thông tin, tôi mong muốn có thể chia sẻ một cách chính xác nhất những vấn đề liên quan đến bệnh lý dạ dày thông qua Dạ Dày Happy được tôi tổng hợp từ các chuyên gia sức khỏe hàng đầu ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Chúc bạn sức khỏe và thành công. "Dạ dày khỏe - Ăn vui vẻ"

Nhận Xét