Cẩn trọng với bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng


Viêm loét dạ dày – tá tràng là bệnh lý xuất hiện ở mọi lứa tuổi và không phân biệt giới tính, đang trở thành nỗi ám ảnh về tâm lý, thể chất, ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của người bệnh. Cẩn trọng với bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng để phòng tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

viem-loet-da-day-ta-trang-gay-kho-chiu
Viêm loét dạ dày – tá tràng gây khó chịu

1. Bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng là gì?

Bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng: Chỉ tình trạng viêm loét, tổn thương trên bề mặt niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng (phần tiếp nối với dạ dày và là phần đầu của ruột non). Bệnh có thể được chia thành 2 loại:

  • Viêm dạ dày – tá tràng cấp: Tình trạng bệnh khởi phát nhanh, diễn biến nhanh chóng, ít để lại di chứng.
  • Viêm dạ dày – tá tràng mạn: Tình trạng tổn thương có tính chất kéo dài và tiến triển chậm, biểu hiện triệu chứng không đặc hiệu, có thể tổn thương lan tỏa hoặc chỉ khu trú một vùng của niêm mạc dạ dày. Cuối cùng, có thể dẫn đến viêm teo niêm mạc dạ dày.

XEM THÊM: 

2. Các triệu chứng bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng

  • Khó thở, nóng rát cổ họng.
  • Đau âm ỉ, cồn cào ruột gan.
  • Đau bụng vùng thượng vị (vùng trên rốn): Tình trạng đau tăng lên sau hoặc trong khi ăn, một số trường hợp có đau, nóng rát vùng thượng vị muộn sau bữa ăn, đặc biệt đau rõ hơn khi ăn uống những thứ như: rượu, bia, rượu vang trắng, món ăn cay, chua, ngọt…
  • Buồn nôn, nôn khan: Thường sau khi nôn ra hết thức ăn sẽ nôn ra dịch chua, có khi nôn ra cả máu…
  • Lưỡi xuất hiện rêu trắng, chảy máu nướu răng.
  • Miệng hôi, cảm giác đắng miệng vào buổi sáng sớm.
  • Chán ăn, lâu dần mất cảm giác ngon miệng, sụt cân.
  • Ợ hơi, ợ chua
  • Rối loạn tiêu hóa, rõ nhất là tình trạng ỉa chảy, táo bón.
  • Ngủ chập chờn, ngủ gián đoạn, thậm chí là mất ngủ do những cơn đau liên tục xuất hiện.
mat-ngu-ngu-khong-sau-giac
Mất ngủ, ngủ không sâu giấc
  • Đau âm ỉ kéo dài, có tính chu kỳ hoặc từng đợt.
  • Có thể có sốt 39-40˚C (với bệnh viêm dạ dày – tá tràng cấp tính).
  • Một số trường hợp không điển hình: Các cơn đau xuất hiện không liên quan đến bữa ăn, không có tính chu kỳ hoặc bệnh nhân hoàn toàn có thể không có triệu chứng.

3. Nguyên nhân gây viêm loét dạ dày – tá tràng

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng. Tuy nhiên, dựa vào kết quả thực tế lâm sàng, có thể xác định một số những nguyên nhân gây bệnh cơ bản, thường thấy sau:

3.1 Đối với viêm dạ dày – tá tràng cấp

Gồm những nguyên nhân gây tổn thương viêm niêm mạc dạ dày cấp tính như:

Những yếu tố bên trong cơ thể (yếu tố nội sinh):

Do các độc tố từ vi khuẩn, virus trong cơ thể tràn vào máu gây viêm dạ dày – tá tràng cấp tính, xuất hiện khi cơ thể mắc các bệnh sau: 

  • Các bệnh nhiễm trùng cấp (cúm, sởi, bạch hầu, thương hàn, viêm phổi, viêm ruột thừa…), thoát vị hoành,…
  • Các bệnh làm ure máu cao, tăng đường huyết, stress (bỏng, chấn thương nặng, sau phẫu thuật lớn, u não, xơ gan, suy thận).
  • Dị ứng (thức ăn: tôm, sò, ốc…).
  • Viêm thành mạch dị ứng (hội chứng Schonlein – Henoch).

Những yếu tố bên ngoài cơ thể (yếu tố ngoại sinh): 

  • Vi khuẩn Hp (chiếm 50% các trường hợp): Vi khuẩn sẽ chui vào trong lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày-tá tràng và tiết ra các độc tố làm mất chức năng của niêm mạc chống lại axit.
  • Ăn uống: Thức ăn quá nóng, quá lạnh, cứng, khó tiêu, nhai không kỹ, uống rượu, trà, cà phê,…
  • Thuốc: Các loại thuốc giảm đau, kháng viêm (NSAIDs), kháng sinh, aspirin,…phổ biến ở người lớn tuổi. Việc sử dụng lâu dài thuốc kháng sinh, kháng viêm, giảm đau ở người lớn tuổi, làm ức chế quá trình tổng hợp prostaglandin, là chất có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày bị sụt giảm, gây loét dạ dày- tá tràng.

3.2 Đối với viêm dạ dày – tá tràng mạn:

  • Vi khuẩn Hp: Là nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày – tá tràng mãn tính và ung thư dạ dày.
  • Lạm dụng các chất kích thích: Rượu, bia, cà phê, trà, thuốc lá,… Các nghiên cứu chỉ ra, trong khói thuốc lá có chứa hơn 200 loại chất gây hại cho sức khỏe của con người, trong đó đặc biệt là chất nicotine. Chất nicotine sẽ gây kích thích cơ chế để tiết ra nhiều cortisol – đây là tác nhân chính làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày.
chat-kich-thich-ca-phe
Chất kích thích cà phê
  • Thuốc: Giảm đau, kháng sinh, dùng một số thuốc nhuận tràng kéo dài, thuốc bột kiềm gây trung hòa acid dịch vị quá mức dẫn đến phản ứng tăng acid HCl đột biến làm tổn thương niêm mạc dạ dày…
  • Thói quen ăn uống: Ăn không đúng giờ, hay bỏ bữa, ăn đêm, ăn nhiều thức ăn cay, chua, nóng, thiếu đạm, thiếu vitamin, nhai không kỹ…
  • Nhiễm khuẩn: cần chú ý các nhiễm khuẩn tai – mũi – họng, răng, viêm phế quản mạn…
  • Yếu tố tâm lý, rối loạn thần kinh thực vật. 
  • Dị ứng miễn dịch….

4. Biến chứng bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng

Bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng kéo dài có thể chuyển hóa thành mãn tính và gây ra những biến chứng nguy hiểm đến sức khỏe như:

    • Thủng dạ dày: Tình trạng viêm loét lâu dần dẫn đến chảy máu hoặc xuất huyết dạ dày, từ đó gây thủng dạ dày. Bệnh nhân có hiện tượng như: Đau bụng dữ dội, đột ngột, bụng co cứng, tình trạng sốc, cơn đau dữ dội như dao đâm…
    • Xuất huyết tiêu hóa trên (chảy máu vết loét): Bao gồm các triệu chứng như nôn ra máu, đi cầu ra máu hay phân đen, chóng mặt, choáng váng… có thể dẫn đến tình trạng mất máu cấp, nặng phải cầm máu bằng nội soi hay phẫu thuật.
    • Hẹp môn vị:  Thường gặp ở ổ loét hành tá tràng, đây là dạng mô viêm xơ phát triển trên ổ loét ở môn vị-tá tràng, gây hẹp lòng ruột ngay dưới dạ dày, làm cho thức ăn khó có thể đi qua đường tiêu hóa.
    • Ung thư dạ dày: Tỉ lệ ung thư hóa khoảng 5-10%, và thời gian loét kéo dài >10 năm.

5. Cách chẩn đoán bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng

Dựa vào kết quả khám bệnh gần nhất và các triệu chứng hiện tại của bệnh nhân, bác sĩ sẽ đưa ra kết luận một cách chính xác nhất. Một số cách thức chẩn đoán được áp dụng như:

5.1 Bột bari kết hợp chụp X- quang

Chụp X – quang giúp bác sĩ xác định được vị trí tổn thương trên thực quản, dạ dày và ruột non. Bột Barium giúp quá trình quan sát được thuận lợi hơn.

bot-bari-sunfat
Bột Bari Sunfat

5.2 Xét nghiệm xác định vi khuẩn Hp trong máu, hơi thở và phân

  • Xét nghiệm máu: Tìm ra nguyên nhân, xác định người bệnh có bị thiếu máu hay không.
  • Xét nghiệm phân: Đánh giá tình trạng bệnh, kiểm tra sự hiện diện của máu trong phân.
  • Kiểm tra hơi thở: Nếu bị nhiễm Hp, mẫu hơi thở của người bệnh sẽ chứa carbon phóng xạ.

5.3 Nội soi (EGD)

Bác sĩ sẽ thực hiện quá trình nội soi hệ tiêu hóa bằng cách đưa một ống dày có gắn camera. Ống này sẽ đưa từ miệng xuống dạ dày và tá tràng. Mục đích là đánh giá trực tiếp mức độ tổn thương ở lớp niêm mạc

6. Cách điều trị viêm loét dạ dày – tá tràng

Người bệnh cần tiến hành khám lâm sáng để xác định mức độ và tình trạng viêm loét để đưa ra hướng điều trị phù hợp.

6.1 Điều trị viêm loét dạ dày – tá tràng theo Tây y

Một số thuốc Tây y dùng trong điều trị viêm loét dạ dày – tá tràng thông dụng bao gồm:

  • Thuốc ức chế axit: Phổ biến là thuốc bơm proton và H2, giúp làm giảm lượng axit sinh ra trong dạ dày, lượng axit giảm sẽ giúp các vết loét dần hồi phục.
  • Thuốc tiệt trừ vi khuẩn Hp: Việc tiêu diệt vi khuẩn Hp sẽ giúp giảm nguy cơ gây viêm loét bởi phần lớn nguyên nhân gây viêm loét dạ dày – tá tràng là do vi khuẩn HP tấn công.
  • Ngừng sử dụng thuốc chống viêm: Nếu người bệnh sử dụng thuốc kháng viêm để làm giảm các triệu chứng khác thì bắt buộc phải sử dụng thuốc ức chế axit vô thời hạn để ngăn ngừa dạ dày tạo axit.

6.2 Các bài mẹo dân gian chữa viêm loét dạ dày – tá tràng

Một số bài thuốc dân gian giúp phục hồi tình trạng viêm loét dạ dày – tá tràng cũng được nhiều bệnh nhân ứng dụng như:

  • Nghệ, mật ong: Các nhà nghiên cứu tìm ra,chất curcumin có trong củ nghệ với hoạt tính kháng sinh rất mạnh, có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, tăng tiết mật, không tăng tiết dịch vị dạ dày, chống viêm loét và làm lành vết thương.
mat-ong-nghe-giup-chong-viem-loet-khang-sinh
Mật ong, nghệ giúp chống viêm loét, kháng sinh
  • Lá sen, củi cải: Theo các chuyên gia y tế, vitamin C có trong củ cải trắng giúp cơ thể bài trừ chất độc, chất cặn bã, thúc đẩy quá trình trao đổi chất, tăng cường chức năng tiêu hóa. “ Chất xúc tác” trong củ cải giúp “giải quyết” những thức ăn bị ứ đọng trong bao tử.
  • Lá mơ lông: Loại lá này chứa nhiều chất xơ, chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất. Các thành phần này có khả năng trung hòa axit, giảm nhẹ triệu chứng đau dạ dày, điều hòa hoạt động tiêu hóa và cải thiện đầy hơi, chướng bụng.

6.3  Trường hợp viêm loét dạ dày – tá tràng cần phẫu thuật

Phẫu thuật được tiến hành khi tình trạng viêm loét chuyển sang biến chứng, hoặc khi phương pháp điều trị nội khoa thất bại, có biểu hiện kháng thuốc.

Nếu xuất hiện khối u ác tính, dạ dày có thể bị cắt bỏ.

Nếu dạ dày và tá tràng tổn thương nặng, gây thủng, có thể tiến hành khâu lại. Tuy nhiên, những sinh hoạt đời sống sẽ bị ảnh hưởng ít nhiều.

7. Cách phòng tránh bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng

Việc chủ động điều chỉnh lối sống, thói quen sinh hoạt, ăn uống, hạn chế một số loại thực phẩm có hại cho dạ dày để phòng bệnh và điều trị bệnh tốt hơn, cải thiện triệu chứng và tránh các biến chứng có hại. Dưới đây là một số điều cần lưu ý để dự phòng bệnh viêm dạ dày – tá tràng:

  • Nên tập thói quen ăn uống lành mạnh, khoa học: Ăn chậm, nhai kỹ, ăn uống đúng giờ, tránh bỏ bữa, không để quá đói hoặc ăn quá no, tránh ăn các thức ăn quá chua, quá cay, quá nóng, quá lạnh, quá mặn, quá ngọt, quá khô, hạn chế thức ăn nhanh, đồ hộp, nhiều dầu mỡ,…không nên ăn khuya (không ăn trễ hơn 8 giờ tối), ăn sáng đầy đủ, thường trong vòng 1 giờ sau ngủ dậy, không vận động ngay sau khi ăn,…
  • Cần bổ sung vitamin A, D, K, B12, acid folic, canxi, Fe, Zn,… trứng, sữa giúp trung hòa acid dạ dày tốt hơn,..
  • Hạn chế kháng sinh, kháng viêm, các thuốc giảm đau nói chung, nhóm NSAID nói riêng, khi dùng cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được sử dụng các thuốc thích hợp ít ảnh hưởng đến niêm mạc dạ dày hoặc thêm các loại thuốc hỗ trợ dạ dày….
han-che-su-dung-thuoc-khang-sinh-chong-viem-giam-dau
Hạn chế sử dụng thuốc kháng sinh, chống viêm, giảm đau
  • Khám bác sĩ khi có tình trạng viêm nhiễm: răng, tai – mũi – họng.
  • Vận động phù hợp, tập thể dục đều đặn và hợp lí, khoảng 30 phút/ngày, 5 lần/tuần để có sức khỏe tốt.
  • Vệ sinh cá nhân sạch sẽ và rửa tay thường xuyên.
  • Không dùng hơn 2 ly đồ uống có cồn một ngày, không hút thuốc lá.
  • Không bỏ bữabổ sung nhiều loại rau củ quả trong bữa ăn hằng ngày, ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên hạt thay vì ngũ cốc đã qua tinh chế.
  • Giữ cho tinh thần thoải, uống nước thường xuyên.
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/1 lần hoặc khi có dấu hiệu bị viêm loét dạ dày tá tràng.
  • Nguyên tắc và mục tiêu điều trị  bệnh viêm loét dạ dày tá tràng
  • Điều trị nội khoa là ưu tiên hàng đầu.
  • Hướng điều trị: Tập trung vào khắc phục các triệu chứng, chống loét (bằng cách loại trừ các yếu tố gây nguy cơ) và ngăn chặn biến chứng.
  • Thuốc điều trị: Không dùng chung các thuốc cùng cơ chế tác động.
  • Phác đồ điều trị sẽ phụ thuộc chủ yếu vào nguyên nhân gây loét và thể trạng của người bệnh. Mỗi đợt điều trị kéo dài từ 4 – 8 tuần. Nếu được điều trị đúng cách, các triệu chứng của bệnh sẽ được cải thiện sau khoảng 2 tuần.
  • Nội soi sau khi điều trị để đánh giá hiệu quả.
  • Sau điều trị, bệnh vẫn có nguy cơ tái phát nếu các yếu tố gia tăng nguy cơ mắc bệnh vẫn tiếp tục xuất hiện.
  • Sinh thiết ổ viêm loét sau 1 tháng điều trị nếu nghi ngờ ung thư.

8. Khi nào cần gặp bác sĩ ngay

Cần đi gặp bác sĩ ngay nếu cơ thể bạn có những dấu hiệu sau:

  • Sốt từ 100,4 ° F (38 ° C) trở lên.
  • Mệt mỏi nhiều, khó thở
  • Nôn hoặc phân đỏ hoặc đen
  • Cơn đau đột ngột, dữ dội ở bụng liên tục không đỡ. 
  • Nếu uống thuốc kháng axit không kê đơn hoặc thuốc chẹn axit làm giảm cơn đau nhưng vẫn khiến cơn đau quay trở lại ngay sau đó.

Nguồn tài liệu tham khảo:

  1. https://ihs.org.vn/viem-loet-da-day-ta-trang-11775.html
  2. https://www.hoanmycuulong.com/benh-viem-loet-da-day-ta-trang-nhung-dieu-can-biet.html
  3. https://syt.bacgiang.gov.vn/
  4.  wiki

Dược sĩ Nguyễn Thị Nhung

Chào mọi người! Tôi là Nhung, một Dược sĩ thích viết lách và đam mê nghiên cứu sâu các bệnh lý liên quan đến hệ thống tiêu hóa, đặc biệt là về dạ dày. Với sự phát triển của internet giúp người bệnh dễ dàng tìm kiếm thông tin, tôi mong muốn có thể chia sẻ một cách chính xác nhất những vấn đề liên quan đến bệnh lý dạ dày thông qua Dạ Dày Happy được tôi tổng hợp từ các chuyên gia sức khỏe hàng đầu ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Chúc bạn sức khỏe và thành công. "Dạ dày khỏe - Ăn vui vẻ"

Nhận Xét