[Cẩm Nang Sức Khỏe] Tìm hiểu về bệnh viêm loét hang vị dạ dày


Hiện nay, viêm loét hang vị dạ dày đang là bệnh lý phổ biến, gây ra những cản trở không nhỏ tới cuộc sống của người bệnh. Cùng dạ dày Happy tìm hiểu về bệnh viêm loét hang vị dạ dày để có những hướng điều trị phù hợp và hiệu quả.

viem-loet-hang-vi-da-day-gay-kho-chiu-quanh-vung-bung-va-ron
Viêm loét hang vị dạ dày gây khó chịu quanh vùng bụng và rốn

1. Khái niệm hang vị dạ dày

Dạ dày (bao tử): Là cơ quan trong hệ thống tiêu hóa, có cấu tạo hình chữ J. Nối giữa dạ dày với thực quản về phía trên là van tâm vị. Nối giữa dạ dày với hành tá tràng về phía dưới là van môn vị. Dạ dày đảm nhận 2 chức năng chính:

  • Tiếp nhận, lưu trữ chất dinh dưỡng: Co bóp, nghiền trộn cho thức ăn thấm axit dịch vị.
  • Chuyển hóa chất dinh dưỡng trong thức ăn: Nhờ enzyme tiêu hóa trong dịch vị.

Hang vị: Là một bộ phận cấu tạo nên dạ dày,  nằm ở vị trí gần cơ thắt môn vị và là nơi tiếp xúc giữa dạ dày và tá tràng. Hang vị có kích thước khoảng 3 – 5cm nếu đo từ góc của bờ cong nhỏ đến môn vị, có chức năng xử lý và tiêu hóa thức ăn.

hang-vi-nam-gan-co-that-mon-vi
Hang vị nằm gần cơ thắt môn vị

2. Bệnh viêm loét hang vị dạ dày được hiểu như thế nào?

2.1 Khái niệm

Bệnh viêm loét hang vị dạ dày: Chỉ tình trạng sưng tấy, lở loét trên bề mặt lớp niêm mạc của hang vị dạ dày. Bệnh lý này được xem là một dạng rối loạn tự miễn, khi hệ miễn dịch trong cơ thể tự tấn công vào các tế bào khỏe mạnh và gây ra viêm nhiễm.

Bệnh lý này gây ra không ít những ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong.

2.2 Phân loại bệnh

Viêm loét hang vị dạ dày được phân chia thành 2 loại. Mỗi loại bệnh lý sẽ có mức độ phát triển và tình trạng bệnh lý khác nhau.

viem-loet-hang-vi-da-day
Viêm loét hang vị dạ dày

Viêm xung huyết hang vị dạ dày: Là tình trạng bệnh lý xảy ra khi các vết viêm loét bị nhiễm trùng đến mức khiến cho các mạch máu bị giãn nở làm xuất hiện các đốm đỏ trên phần bề mặt niêm mạc dạ dày. Dựa vào triệu chứng, viêm xung huyết hang vị dạ dày được chia ra làm 2 cấp độ:

Viêm xung huyết hang vị mức độ nhẹ: Xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa thông thường như:  Khó tiêu, đau bụng, ợ hơi, ợ chua…với tần suất thưa thớt. Các cơn đau bụng cũng nhẹ, nằm trong mức độ có thể chịu được.

Viêm xung huyết hang vị mức độ vừa và mãn tính: Xuất hiện thêm các triệu chứng nặng hơn như: Buồn nôn, nôn, đau vùng thượng vị,…Thậm chí người bệnh còn nôn ra máu, đi ngoài ra phân có màu đen và tanh hôi.

Viêm trợt hang vị dạ dày (viêm xước hang vị dạ dày):  Đây là tình trạng bề mặt của lớp niêm mạc bắt đầu xuất hiện những vết loét nhỏ giống như các vết trầy xước. Nguyên nhân là do các tổn thương đã ăn sâu vào các lớp niêm mạc của hang vị. Lúc này, người bệnh sẽ phải đối mặt với nhiều cơn đau khó chịu và dữ dội ở vùng thượng vị.

Theo các bác sĩ thì có đến 85% số bệnh nhân mắc bệnh viêm trợt hang vị dạ dày xuất phát từ nguyên nhân bị tấn công bởi vi khuẩn HP (Helicobacter pylori), một loại gây loét dạ dày.

viem-trot-hang-vi-da-day
Viêm trợt hang vị dạ dày

3. Nguyên nhân gây viêm loét hang vị dạ dày

Có rất nhiều nguyên nhân gây viêm loét hang vị dạ dày. Một số nguyên nhân phổ biến được biết đến như sau:

  • Vi khuẩn Hp (vi khuẩn Helicobacter pylori): Loại vi khuẩn hình xoắn ốc, sinh sống và phát triển trong màng nhầy của lớp niêm mạc. Là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư dạ dày và cũng là vi khuẩn gây nên tình trạng viêm loét hang vị phổ biến nhất và chiếm tỷ lệ cao nhất hiện nay( chiếm 96%).

vi-khuan-hp-co-dang-xoan-oc
Vi khuẩn Hp có dạng xoắn ốc
  • Hậu phẫu thuật: Một số trường hợp do điều kiện phẫu thuật mà có thể gây ra viêm dạ dày như: Tâm lý căng thẳng từ phía người bệnh hoặc các rủi ro sau khi thực hiện các thủ thuật y khoa như nội soi.
  • Tác dụng phụ của một số loại thuốc: Một số loại thuốc giảm đau thông thường như Acetaminophen, các loại thuốc chống viêm không steroid (aspirin, diclofenac, naproxen,…) đều có nguy cơ cao gây bào mòn lớp niêm mạc dạ dày, gây viêm loét hang vị dạ dày.

tac-dung-phu-cua-thuoc-bao-mon-niem-mac-da-day
Tác dụng phụ của thuốc bào mòn niêm mạc dạ dày
  • Rối loạn tự miễn: Khi hệ miễn dịch phản ứng ngược, tấn công các tế bào gây hao mòn hàng rào bảo vệ lớp niêm mạc, gây sưng, viêm và lở loét.

Ngoài ra, một số yếu tố rủi ro có thể kể đến như:

  • Chế độ ăn uống thất thường, hay bỏ bữa.
  • Lạm dụng thuốc kháng viêm, giảm đau.
  • Sử dụng nhiều bia rượu, chất kích thích.
  • Căng thẳng, áp lực kéo dài cũng là một nguyên nhân gây bệnh.
  • Một số vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm (vi khuẩn thương hàn, lỵ,..).
  • Một số các bệnh lý khác: Có thể liên quan đến một số các bệnh lý khác như nhiễm ký sinh trùng, bệnh Crohn, HIV/ AIDS,…

can-benh-the-ky-hiv-aids
Căn bệnh thế kỷ: HIV/ AIDS

Tình trạng viêm loét hang vị dạ dày nếu để kéo dài, không có sự can thiệp về y tế để điều trị đúng cách và dứt điểm, sẽ có nguy cơ cao biến chứng thành các bệnh lý nguy hiểm khác như: Viêm loét hang vị nặng, loét toàn bộ hành tá tràng, loét bờ cong nhỏ, tiền môn vị và môn vị.

4. Tại sao bệnh viêm loét hang vị dạ dày chiếm tỉ lệ lớn?

Thực tế, tình trạng viêm loét thường xảy ra ở bờ cong nhỏ, hang vị, môn vị, 2/3 dưới thân vị, hành tá tràng. Tại sao những vị trí này thường bị viêm loét, đặc biệt là hang vị dạ dày?

  • Đây là những vị trí đặc thù, là nơi trũng nhất của dạ dày, axit và thức ăn hay đọng lại ở đó, gây ra tình trạng tổn thương niêm mạc dạ dày.
  • Bờ cong nhỏ của niêm mạc dạ dày có nhiều đường gấp khúc nên các vết tổn thương khó điều trị và dễ lan rộng.
  • Là khu vực vi khuẩn HP hay ẩn náu, phá hủy lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, dẫn đến nguy cơ bị viêm xảy ra nhiều hơn.

5. Các triệu chứng viêm loét hang vị dạ dày

Một số triệu chứng phổ biến của bệnh viêm loét hang vị dạ dày được biết đến như sau:

  • Ợ chua, ợ nóng: Thường xuất hiện sau ăn.
  • Khó tiêu, đầy bụng.
  • Kém ăn, mệt mỏi, da xanh xao.

kem-an-chan-an-sut-can
Kém ăn, chán ăn, sụt cân
  • Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài. Đại tiện lúc lỏng lúc đặc, thậm chí có thể đại tiện dạng phân rắn chắc như phân dê.
  • Ở vùng thượng vị, thường xuyên xuất hiện các cơn đau bụng âm ỉ hoặc dữ dội một lúc rồi biến mất, đặc biệt khi ăn đồ ăn cay nóng hoặc các loại nước uống có gas. Lúc này tình trạng bệnh đang có diễn biến xấu đi.
  • Buồn nôn, có thể nôn ra dịch nhầy có mùi khó chịu.

buon-non-vao-buoi-sang
Buồn nôn vào buổi sáng
  • Các cơn đau dễ xuất hiện khi thời tiết chuyển lạnh, áp thấp nhiệt đới, gió mùa về. Đau cả khi đói và khi no.
  • Sút cân, da xanh xao, mệt mỏi: Các chất dinh dưỡng khi nạp vào cơ thể không được hấp thu dưỡng chất để nuôi dưỡng cơ thể.

6. Biến chứng có thể gặp của viêm loét hang vị dạ dày

Dù tình trạng viêm loét hang vị dạ dày của bạn đang ở mức độ nào, bạn luôn phải cẩn trọng với những biến chứng nguy hiểm có thể gặp phải.

  • Hẹp môn vị: Người bệnh cảm thấy buồn nôn, chán ăn, đau bụng dữ dội, cảm giác mệt mỏi kéo dài, lâu dần mất cảm giác ngon miệng, dẫn đến chán ăn, sụt
  • Thủng dạ dày: Tình trạng viêm loét để lâu có thể dẫn đến chảy máu dạ dày, xuất huyết dạ dày tiêu hóa, dẫn đến thủng dạ dày. Bệnh nhân lúc này sẽ xuất hiện cơn đau đột ngột, quằn quại, bụng cương cứng.
  •  Xuất huyết dạ dày: Đây là hiện tượng dễ gặp phải nhất của bệnh nhân bị viêm loét hang vị dạ dày, bệnh nhân sẽ bị nôn ra máu, không thể ăn uống được gì, phải được nhập viện để được điều trị.
  • Ung thư dạ dày: Khi viêm loét điều trị ko dứt điểm, để lâu ngày, có thể dẫn đến teo niêm mạc dạ dày, chuyển sản ruột và gây ra ung thư dạ dày.

ung-thu-da-day-gay-tu-vong-cao
Ung thư dạ dày gây tử vong cao
  • Nghiêm trọng nhất, viêm loét hang vị dạ dày có thể nhanh chóng chuyển biến thành u ác tính. Người bệnh sẽ xuất hiện các cơn đau dữ dội và thường xuyên, không theo chu kỳ hay cố định thời điểm nào. Người bệnh nôn nhiều, sụt cân đến mức suy dinh dưỡng, da ngả màu vàng như người mắc bệnh gan.

7. Đối tượng có nguy cơ cao mắc viêm loét hang vị dạ dày

Theo các chuyên gia, bất cứ ai cũng có thể bị viêm loét hang vị dạ dày, không phân biệt độ tuổi, giới tính, vùng miền. Nhưng bệnh sẽ phổ biến ở người già trên 60 tuổi hoặc những người thường xuyên uống rượu, hút thuốc lá.

Viêm loét hang vị dạ dày cũng có thể gặp ở những người bị thoái hóa khớp. Bệnh nhân thường dùng các loại thuốc giảm viêm chứa thành phần corticoid hoặc các loại thuốc giảm đau không steroid, thuốc aspirin,…

8. Cách thức chẩn đoán viêm loét hang vị dạ dày

Hình thức chẩn đoán được quyết định dựa trên mong muốn của người bệnh hoặc quyết định của bác sĩ dựa vào tình trạng bệnh lý hiện tại và gần nhất của bệnh nhân.

8.1 Nội soi (EGD)

Thủ thuật này giúp bác sĩ xác định được tình trạng cũng như vị trí viêm loét của bệnh nhân.

noi-soi-da-day
Nội soi dạ dày

Một số lưu ý đối với quá trình nội soi:

  • Bệnh nhân nhịn ăn uống trước khi nội soi từ 4- 8 tiếng để cho dạ dày sạch, thuận lợi cho việc nội soi.
  • Ngừng dùng một số loại thuốc nhất định: Bệnh nhân cần ngưng sử dụng thuốc chống đông vài ngày trước khi nội soi vì chúng sẽ làm gia tăng nguy cơ xuất huyết (trong trường hợp cần làm một số thủ thuật trong quá trình nội soi).
  • Thuốc gây mê: Bệnh nhân thường gặp phải tâm lý rất lớn khi nội soi qua miệng. Vậy nên, thuốc gây mê được khuyến khích sử dụng trong trường hợp này để giúp bệnh nhân dễ chịu hơn.

8.2 Chụp X – quang kết hợp bột barium

Bột bari tồn tại dưới dạng bột nhão uống để làm chất cản quang trong xét nghiệm X- quang đường tiêu hóa. Thủ thuật chụp X – quang giúp xác định được vị trí tổn thương trên thực quản, dạ dày và ruột non, bột bari giúp quá trình diễn ra được thuận lợi.

8.3 Xét nghiệm vi khuẩn Hp qua máu, hơi thở, phân

  • Xét nghiệm máu: Tìm ra nguyên nhân, xác định người bệnh có bị thiếu máu hay không.
  • Xét nghiệm phân: Kiểm tra sự hiện diện của máu trong phân, từ đó đánh giá tình trạng bệnh.
  • Kiểm tra hơi thở: Nếu bị nhiễm Hp, mẫu hơi thở của người bệnh sẽ chứa carbon phóng xạ.

9. Hướng điều trị cho viêm loét hang vị dạ dày

Tùy thuộc vào tình trạng bệnh lý của từng bệnh nhân. Người bệnh cần lựa chọn phương pháp điều trị an toàn và phù hợp với bệnh lý của mình. Một số hướng điều trị được ứng dụng như:

9.1 Điều trị viêm loét hang vị dạ dày bằng thuốc Tây 

thuoc-tay-chua-viem-loet-hang-vi-da-day
Thuốc Tây chữa viêm loét hang vị dạ dày

Một số thuốc Tây y dùng trong điều trị viêm loét dạ dày – tá tràng thông dụng bao gồm:

  • Thuốc ức chế axit: Phổ biến là thuốc bơm proton và H2, giúp làm giảm lượng axit sinh ra trong dạ dày, lượng axit giảm sẽ giúp các vết loét dần hồi phục.
  • Thuốc tiệt trừ vi khuẩn Hp: Việc tiêu diệt vi khuẩn Hp sẽ giúp giảm nguy cơ gây viêm loét bởi phần lớn nguyên nhân gây viêm loét dạ dày – tá tràng là do vi khuẩn HP tấn công.
  • Ngừng sử dụng thuốc chống viêm: Nếu người bệnh sử dụng thuốc kháng viêm để làm giảm các triệu chứng khác thì bắt buộc phải sử dụng thuốc ức chế axit vô thời hạn để ngăn ngừa dạ dày tạo axit.

9.2 Giảm đau viêm loét dạ dày – tá tràng từ mẹo dân gian

  • Lá sen, củ cải:  Trà lá sen và trà hoa sen làm giảm axit trong dạ dày khi lượng axit tăng cao, giúp mau lành các vết loét trong dạ dày, chống ợ chua, giúp hạ đường huyết.

tra-la-sen-tra-hoa-sen
Trà lá sen, trà hoa sen
  • Lá mơ lông: Giúp giảm sưng, giảm viêm, làm lành nhanh vết loét ở niêm mạc dạ dày.
  • Mật ong, nghệ: Có tác dụng chống viêm, tăng khả năng làm liền vết thương, đặc biệt là các vết loét do viêm loét hang vị dạ dày gây ra. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, chất curcumin trong nghệ là một chất rất có lợi cho dạ dày, có khả năng điều trị chứng đau dạ dày hiệu quả, giảm sưng, chống viêm, làm chậm quá trình oxy hóa, đặc biệt chữa viêm hang vị dạ dày bằng nghệ cực tốt, giúp người bệnh cải thiện được chức năng tiêu hóa.

9.3 Các bài thuốc Đông y

Các bài thuốc Đông y có thành phần từ các thảo dược tự nhiên, đảm bảo được sự an toàn, lành tính. Khi sử dụng các bài thuốc Đông y trong việc điều trị bệnh viêm loét hang vị dạ dày, người bệnh có thể yên tâm, không lo ngại về tác dụng phụ, biến chứng hay nguy cơ cao bị phụ thuộc vào thuốc.

Hiện nay, các bài thuốc Đông y cũng được bệnh nhân ứng dụng khá phổ biến.

10. Lưu ý điều trị viêm loét hang vị dạ dày

  • Nếu nguyên nhân là do vi khuẩn HP cần phải sử dụng kháng sinh diệt HP trước.
  • Người bệnh phải sử dụng các thuốc nội khoa giúp giảm tiết acid…
  • Kết hợp phương pháp điều trị bằng thuốc và điều chỉnh chế độ ăn uống sinh hoạt, người bệnh cần kiêng các loại đồ ăn có tính chua, thức ăn nhanh và đồ uống có cồn, chú ý ăn uống điều độ, đầy đủ chất dinh dưỡng.
  • Thường xuyên tái khám sau khi hết đợt điều trị.
  • Sử dụng thuốc theo toa đã được kê đơn, không tự ý sử dụng các loại thuốc không rõ về nguồn gốc, chất lượng và công dụng.
  • Thư giãn, nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng, mệt mỏi hay tâm lý phải chịu đả kích, áp lực quá lớn.

thu-gian-tha-long-co-the
Thư giãn, thả lỏng cơ thể
  • Nên ăn nhiều bữa trong một ngày, khi ăn nhai kỹ, ăn chậm, ăn đúng giờ. Không nên ăn bữa quá no, bữa lại quá đói, tránh các chất tăng tiết acid trong dịch vị.
  • Cần đi kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để theo dõi bệnh lý, nếu có biến chứng gì xảy ra thì điều trị ngay.

Nguồn tham khảo:

1. https://medlatec.vn/tin-tuc/viem-hang-vi-da-day-nguyen-nhan-trieu-chung-va-cach-dieu-tri-s195-n18456

2. https://xn--ddy-bla7919a.vn/giai-dap-viem-loet-hang-vi-da-day-co-nguy-hiem-khong.html

Dược sĩ Nguyễn Thị Nhung

Chào mọi người! Tôi là Nhung, một Dược sĩ thích viết lách và đam mê nghiên cứu sâu các bệnh lý liên quan đến hệ thống tiêu hóa, đặc biệt là về dạ dày. Với sự phát triển của internet giúp người bệnh dễ dàng tìm kiếm thông tin, tôi mong muốn có thể chia sẻ một cách chính xác nhất những vấn đề liên quan đến bệnh lý dạ dày thông qua Dạ Dày Happy được tôi tổng hợp từ các chuyên gia sức khỏe hàng đầu ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Chúc bạn sức khỏe và thành công. "Dạ dày khỏe - Ăn vui vẻ"

Nhận Xét